خدمات عمومی نوین و 5 موضوع مهم
خدمات عمومی نوین و ارزشها
در نظریه خدمات عمومی نوین به انسان به خاطر انسان بودن آن توجه میشود و عواملی مانند درستکاری، اعتماد، احساس تعلق، توجه به دیگران، خدمت کردن و شهروندی تاکید میشود. در این رویکرد مانند اداره دولتی نوین، کارایی اصلیترین معیار و ارزش مورد تاکید نیست، بلکه ارزشهایی مانند انصاف و برابری، عدالت، پاسخگویی، اخلاق، توانمندسازی و تعهد مورد توجه قرار می گیرند(طهماسبی،1390،ص226).
خدمات عمومی نوین و بوروکراسی
ویژگیهای اصلی بوروکراتیک در حال کمال مطلوب، طبق نظریه وبر به شرح زیر است:
1- فعالیت منظمی که برای نیل به مقاصد سازمان ضروری میباشد.
2- ادارات سازمانی از اصل سلسله مراتب پیروی میکنند.
3- عملیات از طریق سیستمی منسجم متشکل از قواعد صریح و مطلق همراه با دستور العمل های مربوطه کنترل میشوند.
4- یک رئیس، بخش تحت نظارت خود را به طور غیر شخصی بدون حب وبغض اداره میکند.
5- اشتغال در سازمانهای بوروکراتیک بر اساس صلاحیت فنی انجام میپذیرد و کارکنان در برابراخراج خود سرانه مورد حمایت قرار میگیرند.( رابرت دنهارت،1380)
نظریه خدمات عمومی نوین بر عدم تمرکز، مشارکت بیشتر و سازمانهای دولتی شهروندمدار تاکید میکند. توجه بسیاری که به انسان و در خدمات عمومی میشود ریشه در تفکرات نهضت روابط انسانی دارد، به همین علت به بوروکراسی و ساختارهای آن که فضایی رسمی و خشک به سازمانها میدهد انتقاد وارد میکند. در خدمات عمومی عقیده بر این است که با استفاده از الگوی گفتمان عمومی میتوان بوروکراسی دولتی را اصلاح کرد.
خدمات عمومی نوین و پاسخگویی
طبق نظریه پاسخگویی، هر کس که به نام شخص یا گروهی عملی را انجام دهد میبایست به همان شخص یا گروه نیز گزارش بدهد و یا به نوعی در برابر آنها مسئول باشد به عبارت دیگر درچارچوب رابطه اصیل ـ وکیل وظائف مربوطه را به نام اصیل انجام دهد و چگونگی انجام آن را گزارش دهد(مهدی الوانی،1378، ص279 ).
هر دولتی نیازمند یک سیستم پاسخگویی است، تا به طریقی عمل کند که مورد تاکید جامعه باشد. پاسخگویی مبنای هرجامعهای است که ادعا میکند دموکراتیک است. سازمانهای دولتی به وسیلهی مردم و برای مردم ایجاد میشوند و میبایست در برابر آنها پاسخگو باشند. رابطه بین شهروندان و دولت را میتوان به رابطهی اصیل ـ وکیل تشبیه کرد: زیرا در حقیقت، شهروندان موافقت کردهاند که دیگری ادارهی جامعه را به نام آنها برعهده بگیرد؛ ولی باید اطمینان حاصل کنند که علایق آنها مورد توجه قرار گرفته است. به گفتهی دی وکلین: «هنگامی که اشخاص مسئولیت پیدا میکنند که وظایفی را به نام شهروندان خود انجام دهند، پاسخگوی سیاسی آغاز میشود. تقسیم کار مدنی و تفویض نقشهای خاص به شهروندان، ضرورت پاسخگویی سیاسی به جای شخصی را موجب میشود» (مهدی الوانی،1378، ص282 ).
در نظریه خدمات عمومی نوین مدیران دولتی در برابر مجموعهای از نهادها و استانداردها مسئولاند و باید به آنها پاسخگو باشند. این نهادها در سراسر حکومت گستردهاند از جمله آنها میتوان به قانون اساسی، ادارات و سازمانهای دولتی، منافع عمومی و از همه مهمتر شهروندان اشاره کرد. به همین دلیل پاسخگویی در خدمات عمومی نوین چندبعدی در نظر گرفته شده تا بتوان با شرایط پیچیدهای که دولتهای امروزی و همینطور مدیران دولتی با روبهرو هستند، منطبق شود.
کلید پاسخگویی توانمندسازی و مشارکت شهروندان است سعی بر این است که مهارت پرسشگری را در مردم و همینطور الزام به پاسخگویی را در کارکنان تقویت کنند. در این نوع پاسخگویی مدیران دولتی نقش تسهیلگر، تحولگر، میانجیگری منافع عمومی و ... را خواهند داشت.پاسخگویی در خدمات عمومی نوین دامنهی وسیعی از مسئولیتهای حرفهای، حقوقی و قانونی، سیاسی و دموکراتیک را در بر میگیرد.
خدمات عمومی نوین و دموکراسی
راه نجات، توسعهی تعهدی عمومی است که بر اساس آن همه شهروندان بتوانند و مجبور باشند که در امور اجتماعی شرکت کنند؛ بدین ترتیب نوعی بنگاه جمعی شکل میگیرد. این بنگاه جمعی که (معمولا معطوف به مصلحت عامه تلقی میشود) نه حاصل جمع منافع خصوصی است ونه حتی حاصل کنار هم قرار دادن روشنفکر مآبانه منافع شخصی. در واقع این ایده در ورای سیاستهای مبتنی بر منافع شخصی افراد مطرح میشود. در این روایت سیاسی، فقط هنگامی که شهروند معطوف به منافع عمومی یا منافع وسیعتر جامعه اقدام میکند، میتواند از یک موجودیت منزوی و منفرد، به شخصی سعادتمند و کامیاب تبدیل شود. فراگرد مساعدت به جامعه همان چیزی است که سرانجام یک کل را به وجود می آورد. این دیدگاه در اندیشهی دنهارت خدمات عمومی نوین را تقویت میکند (دکتر علی پور عزت ، 1387، ص 303) .
امروزه به دلیل رشد شهروندان، تنوع خواستهها و انتظاراتی که هر قشری از جامعه خواهان برطرف کردن آنها هستند، باید دموکراسی به گونهای سامان یابد که توان درنظر گرفتن این تنوع و گوناگونی را داشته باشد. هدف خدمات عمومی نوین ارتقای دموکراسی است برای رسیدن به این از نظریه گفتمان کمک میگیرد و آن را جایگزین مدل تکحلقهای دموکراسی میکند. در نظریه گفتمان تمامی گروهها و افراد جامعه از طریق فرایند گفتمان عمومی در دموکراسی مشارکت مییابند.
برای استقرار این نوع از دموکراسی خدمات عمومی نوین برای دولت نقش مهمی قائل شده و مدعی است که وجود دولت باعث میشود تا مردم با یکدیگر در مورد اینکه جهت و مسیر جامعه چه باید باشد به گفتمان باز و آزادانه بپردازند.
خدمات عمومی نوین و دوگانگی سیاست از اداره
در خدمات عمومی نوین نقش فعالی برای شهروندان در نظر گرفته میشود آنها میتوانند در تدوین خطمشیهای عمومی مشارکت داشته باشند. سیاست و اداره مکمل یکدیگر هستند یعنی باید بین سیاستگذاران و مدیران دولتی نوعی تعامل بوجود بیاید که در آن مدیران دولتی برای تقویت حکمرانی دموکراتیک با رهیران سیاسی منتخب مشارکت داشته باشند و در مقابل رهبران سیاسی منتخب از حرفهای گرایی دولت حمایت کنند. به عبارتی دیگر مدیران دولتی به شکلدهی خطمشیهای عمومی کمک میکنند، رهبران سیاسی بر اجرای خطمشیها نظارت میکنند، تذکر میدهند و در حل مشکلات به مدیران دولتی کمک میکنند.